Je hebt het vast weleens gehoord of gelezen. Fight, flight, freeze en dan voegt iemand er opeens een vierde aan toe: fawn. Oftewel pleasen. Pleasen als overlevingsreactie: Aanpassen, lief zijn, zorgen dat de ander tevreden is om jezelf veilig te voelen.

Op social media en in podcasts wordt het steeds vaker zo gepresenteerd: ‘er zijn vier overlevingsreacties’. En pleasen staat dan gewoon naast vechten, vluchten en bevriezen, alsof het op hetzelfde niveau zit.

Ik begrijp waarom dat zo aanslaat. Heel veel mensen herkennen zichzelf erin. Dat voortdurend rekening houden met een ander. Moeite hebben om nee te zeggen en jezelf wegcijferen. Het is een ontzettend herkenbaar patroon en het is daarom goed dat er aandacht voor is.

Maar als regressietherapeut en hypnotherapeut kijk ik er net iets anders naar. En dat verschil is niet alleen theoretisch het maakt namelijk uit voor hoe je ermee kunt werken.

Wat fight, flight en freeze eigenlijk zijn

Vechten, vluchten en bevriezen zijn reacties die je lichaam als het ware vanzelf doet bij gevaar. Het zijn reacties die als het ware ‘standaard’ zijn ingebouwd in ons systeem. Razendsnel, zonder dat je erover nadenkt. Je zenuwstelsel neemt het over nog voordat je bewuste verstand begrijpt wat er gebeurt. Het zijn pure reflexen, zeker geen keuzes. En we delen ze met vrijwel alle dieren.

Je hart gaat op zo’n moment ook sneller slaan, je spieren spannen aan, je ademhaling verandert. Bij freeze stopt alles juist: je bevriest, wordt stil, kunt soms niet eens meer bewegen of praten. Dit gebeurt in een fractie van seconden.

Waarom pleasen als overlevingsreactie anders werkt

Pleasen vraagt iets heel anders van je. Het vraagt dat je inschat wat de ander wil. Dat je je gedrag aanpast. Dat je leest wat er nodig is om de situatie veilig te houden. Dat is net iets anders dan een reflex, dat is een overlevingsmechanisme of ook wel strategie genoemd. Een hele slimme strategie bovendien, die je vaak al als kind hebt geleerd.

Hoe ontstaat dat dan? Meestal in een situatie waarin de andere opties niet werkten. Als kind kun je niet vluchten, want je bent afhankelijk. Vechten is gevaarlijk als de dreiging van een ouder komt. Dus leer je iets anders: als ik lief ben, als ik me aanpas, als ik zorg dat mama of papa tevreden is, dan ben ik veilig. Het is dus iets wat is aangeleerd.

De psychotherapeut Pete Walker, die de term “fawn” introduceerde, beschreef dit ook vanuit ontwikkelingstrauma. Het ontstaat niet in een moment van acuut gevaar, maar over tijd, in een onveilige relatie.

Wat er onder het pleasen zit

En hier wordt het echt interessant. Als je heel goed kijkt naar iemand die pleast, zie je er bijna altijd een van de oorspronkelijke reacties onder zitten. Het lichaam staat eigenlijk “aan”. Een soort gedempte vluchtreactie, voortdurend alert. Of iemand zit in een halve bevriezing, een stille onderwerping, maar verpakt dat sociaal met een glimlach en behulpzaamheid.

Pleasen als overlevingsreactie staat dus niet zozeer naast fight, flight en freeze. Het is feitelijk een laag eroverheen. Een overlevingsstrategie die is gebouwd op die oorspronkelijke oer reflexen.

Kort gezegd: fight, flight en freeze zijn reflexen. Pleasen is een strategie die op die reflexen is gebouwd.

Waarom dit verschil ertoe doet

Dit is niet zomaar een theoretische discussie. Het maakt uit voor hoe je ermee werkt.

Als je pleasen als overlevingsreactie behandelt, als een losstaande reflex, dan richt je je op het gedrag: leren om grenzen te stellen, nee zeggen, minder aanpassen. En dat is zeker heel waardevol. Maar je mist dan wel de onderliggende angst of bevriezing. En daar ligt therapeutisch vaak juist de ingang.

In mijn praktijk in Vlaardingen kijk ik daarom altijd naar wat er ónder het pleasen zit. Via regressietherapie en hypnotherapie ga ik met jou terug naar het moment waarop die strategie in jou is ontstaan. Naar de situatie waarin je als kind leerde: ik moet lief zijn om veilig te zijn. En naar het gevoel dat eronder zat: de angst, de onmacht, de bevriezing die je toen niet kon voelen.

Want daar, bij die oorsprong, kan het verwerkt worden. Niet door het pleasen te onderdrukken of proberen af te leren, maar door het gevoel eronder te verwerken. Zodat je zenuwstelsel leert dat het gevaar van toen voorbij is. En het pleasen vanzelf niet meer nodig is. Dan ontstaat keuze!

Herken je dit?

Ben je iemand die altijd voor een ander klaarstaat, maar merkt dat je jezelf daarbij verliest? Die moeite heeft met nee zeggen, niet omdat je niet wilt, maar omdat het ergens onveilig voelt? Dan is het zeker de moeite waard om te onderzoeken waar dat patroon vandaan komt. Niet op het niveau van je gedrag, maar op het niveau van je zenuwstelsel.

Wil je ontdekken wat er onder jouw pleasen zit? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.

🌐 www.edwardhazebroek.nl

Mijn naam is Edward Hazebroek en het is mijn missie om transparantie, expertise en vertrouwen te bieden in de complexe wereld van regressie- en hypnotherapie. Ik wil lezers niet alleen informeren, maar ook geruststellen en vooral inspireren. Mijn blogs zijn niet alleen theorie; ze zijn geworteld in de dagelijkse praktijk van mijn therapeutische werk. Ik geloof dat persoonlijke ervaringen en casestudies het meeste zeggen over de effectiviteit van deze therapievormen.

Op mijn ‘Over Edward’-pagina kun je informatie vinden over mijn diploma’s, certificeringen en opleidingen in regressie- en hypnotherapie. Ik werk sinds 2014 in mijn eigen praktijk en ik ben aangesloten bij de beroepsvereniging N.V.R.T. Daarnaast zoek ik actief de samenwerking op met andere gerespecteerde therapeuten en experts in de complementaire geneeskunde.

Veiligheid en vertrouwen zijn voor mij het allerbelangrijkste, zeker in een vakgebied waar persoonlijke kwetsbaarheid en welzijn centraal staan. Daarom doe ik geen valse beloftes over ‘quick fixes’. Aan mijn cliënten leg ik uit wat regressie- en hypnotherapie wel en niet kan en ik ben transparant over de inzet die van de cliënt wordt gevraagd.

Ik ben bereikbaar via de contactpagina van mijn website, e-mail, telefoon en sociale media zoals LinkedIn en Instagram.